Om te ken tot die punt van transformasie
Daar is 'n groot verskil tussen om van iets te weet en om werklik iets te ken tot die punt waar jou lewe daardeur verander word. Die Griekse taal onderskei tussen gnosis (blote intellektuele kennis, om van feite te weet) en epignosis (volle kennis, om die feite te ken tot die punt waar jou lewe daardeur getransformeer word). Epignosis is nie net inligting nie — dit is waarheid toegepas, geïnternaliseer, en uitgeleef. Dit is die doel van alle bybelse onderrig: nie om die kop met feite te vul nie, maar om die hart te verander en die lewe te transformeer.
Die Griekse Nuwe Testament gebruik twee onderskeie woorde vir kennis. Gnosis (γνῶσις) verwys na intellektuele kennis — om feite te ken, om van iets te weet. Dit is inligting gestoor in die verstand. 'n Persoon kan gnosis hê sonder enige verandering in lewe of gedrag. Gnosis is kopkennis.
Epignosis (ἐπίγνωσις) is volle kennis — om iets so volledig en diep te ken dat dit jou verander. Dit is kennis wat van die kop na die hart beweeg het, van teorie na praktyk, van inligting na transformasie. Epignosis is ervaringsvol, relasioneel, en lewensveranderend. Dit is die soort kennis wat die Bybel prys en beveel.
'n Persoon kan van Christus weet sonder om Christus te ken. 'n Persoon kan van die Bybel weet sonder om deur die Bybel getransformeer te word. Gnosis alleen produseer trots en maak opgeblase (1 Korinthiërs 8:1). Epignosis produseer nederigheid, liefde, en godsaligheid. Die doel van Christelike onderrig is nie gnosis nie, maar epignosis — nie om mense slimmer te maak nie, maar om hulle meer soos Christus te maak.
Johannes 14:16-17 — "En Ek sal die Vader bid, en Hy sal julle 'n ander Trooster gee om by julle te bly tot in ewigheid, die Gees van die waarheid wat die wêreld nie kan ontvang nie, omdat dit Hom nie sien of ken nie; maar julle ken Hom, want Hy bly by julle en sal in julle wees."
Die Heilige Gees is die Trooster en die Gees van die waarheid. Hy woon in elke gelowige vanaf die oomblik van saligheid. Sy teenwoordigheid is nie tydelik nie — Hy bly vir ewig. Die wêreld kan Hom nie ontvang nie omdat dit Hom nie sien of ken nie. Maar gelowiges ken Hom omdat Hy in ons woon.
Johannes 14:26 — "Maar die Trooster, die Heilige Gees wat die Vader in my Naam sal stuur, Hy sal julle alles leer en julle herinner aan alles wat Ek vir julle gesê het."
Die Heilige Gees leer gelowiges alle dinge. Dit is sy primêre bediening in die lewe van die Christen: om te leer, om te verlig, om die Skrif in herinnering te bring, en om waarheid op die hart toe te pas. Om die Bybel te verstaan is nie 'n saak van menslike intellek of opvoeding nie — dit is 'n saak van die Heilige Gees se onderrig.
Johannes 15:26 — "Maar wanneer die Trooster kom wat Ek van die Vader af na julle sal stuur, die Gees van die waarheid wat van die Vader uitgaan, sal Hy van My getuig."
Die Heilige Gees getuig van Christus. Sy onderrig wys altyd na Jesus. Enige onderrig wat nie Christus verhef nie, Christus verheerlik nie, en mense na Christus lei nie, is nie van die Heilige Gees nie. Die Gees se werk is om Christus in en deur die Woord te openbaar.
Johannes 16:13-14 — "Maar wanneer Hy, die Gees van die waarheid, kom, sal Hy julle in die hele waarheid lei; want Hy sal nie uit Homself spreek nie, maar wat Hy ook hoor, sal Hy spreek; en Hy sal aan julle die toekomstige dinge verkondig. Hy sal My verheerlik, want Hy sal uit wat Myne is, neem en dit aan julle verkondig."
Die Gees lei gelowiges in alle waarheid. Hy spreek nie van Homself nie maar openbaar wat Hy van die Vader hoor. Hy toon dinge wat kom en verheerlik Christus. Dit is goddelike onderrig — nie menslike wysheid nie, maar God se openbaring gegee deur die Gees aan dié wat ore het om te hoor.
1 Korinthiërs 2:12-14 — "En ons het nie die gees van die wêreld ontvang nie, maar die Gees wat uit God is, sodat ons kan weet wat dinge wat deur God aan ons geskenk is. Hierdie dinge spreek ons ook uit, nie in woorde wat deur menslike wysheid geleer is nie, maar in woorde wat deur die Heilige Gees geleer is, deurdat ons geestelike dinge met geestelike vergelyk. Maar die natuurlike mens neem die dinge van die Gees van God nie aan nie, want dit is vir hom dwaasheid; en hy kan dit nie verstaan nie, omdat dit geestelik beoordeel word."
Gelowiges het die Gees van God ontvang sodat ons die dinge wat vrylik deur God aan ons gegee is, mag ken. Die Heilige Gees leer geestelike waarhede in geestelike woorde, nie in die woorde van menslike wysheid nie. Die natuurlike mens (die onverloste persoon) kan hierdie dinge nie ontvang of ken nie omdat dit geestelik beoordeel word. Slegs die Heilige Gees kan die oë van die hart oopmaak om die Woord van God te sien en te verstaan.
Ons begrip van die Bybel hang nie af van ons intellek, ons opvoeding, of ons slimmigheid nie. Dit hang af van die onderrigbediening van die Heilige Gees en van ons gewilligheid om Hom toe te laat om sy Woord te gebruik om ons te verander. Die wysste teoloog sonder die Gees is blind. Die eenvoudigste gelowige met die Gees kan die waarheid sien.
Kolossense 1:9-11 — "Daarom hou ons ook nie op nie, van die dag af dat ons dit gehoor het, om vir julle te bid en te vra dat julle vervul mag word met die kennis van sy wil in alle wysheid en geestelike insig, sodat julle waardiglik voor die Here mag wandel om Hom in alles te behaag en julle in elke goeie werk vrug mag dra en in die kennis van God mag groei, en met alle krag bekragtig word volgens die mag van sy heerlikheid tot alle lydsaamheid en lankmoedigheid met blydskap."
Paulus se gebed vir die Kolossense was dat hulle vervul mag word met die kennis (epignosis) van God se wil. Nie net om van God se wil te weet nie, maar daarmee vervul te word — versadig, beheer, gerig daardeur. Hierdie kennis is gekoppel aan wysheid en geestelike insig. Wysheid is die bekwame toepassing van kennis. Insig is onderskeiding, om te sien hoe waarheid op die lewe van toepassing is.
Die resultaat van epignosis is 'n waardige wandel: "sodat julle waardiglik voor die Here mag wandel om Hom in alles te behaag." Volle kennis produseer 'n lewe wat God behaag. Dit lei tot vrugbaarheid in elke goeie werk, groei in die kennis van God, en bekragtiging met alle mag. Epignosis lei tot geduld, lankmoedigheid, en vreugde. Dit is geestelike volwassenheid.
Filippense 1:9-11 — "En dit bid ek dat julle liefde nog meer en meer oorvloedig mag word in kennis en alle ervaring, om die dinge waar dit op aankom, te onderskei, sodat julle rein en vir niemand 'n aanstoot mag wees nie, tot op die dag van Christus, vervul met die vrug van geregtigheid wat daar is deur Jesus Christus tot heerlikheid en lof van God."
Paulus se gebed vir die Filippense was dat hulle liefde mag oorvloedig wees in kennis (epignosis) en oordeel (onderskeiding). Liefde sonder kennis is blinde sentiment. Kennis sonder liefde is koue intellektualisme. Maar liefde wat oorvloedig is in kennis is bybelse liefde — liefde wat duidelik sien, reg liefhet, en wys optree.
Die doel is "om die dinge waar dit op aankom, te onderskei" — om te onderskei wat die beste is, om die goeie bo die aanvaarbare te kies, die uitnemende bo die middelmatige. Epignosis produseer geestelike onderskeiding, opregtheid, en 'n onberispelike lewe tot die dag van Christus. En dit lei tot vervulling met die vrugte van geregtigheid, wat heerlikheid en lof aan God bring.
Hierdie gebede openbaar die hart van die apostel: nie dat gelowiges bloot meer feite sou ken nie, maar dat hulle sou groei in volle kennis en toepassing van die Woord, en die vrug van die Heilige Gees in hulle lewens dra. Dit is die doel van alle onderrig — transformasie, nie inligting nie.
Jakobus 4:6 — "Maar Hy gee groter genade. Daarom sê Hy: God staan die hoogmoediges teë, maar aan die nederiges gee Hy genade."
God gee meer genade. Hy verskaf wat ons nodig het om te groei. Genade is nie net vir saligheid nie; dit is vir elke stap van die Christelike lewe. God staan die trotses teë (dié wat dink hulle kan in hulle eie krag groei), maar Hy gee genade aan die nederiges (dié wat op Hom staatmaak vir groei). Nederigheid is die grond waarin epignosis groei.
Efesiërs 4:12, 16 — "Om die heiliges toe te rus tot dienswerk, tot opbouing van die liggaam van Christus... uit wie die hele liggaam, goed saamgevoeg en deur elke gewrig van hulpverlening saamverbind word volgens die werksame krag in die maat van elke deel en die groei van die liggaam tot stand bring tot sy eie opbouing in liefde."
God het aan die kerk begaafde onderwysers gegee vir die toerusting (volmaak, laat volwasse word) van die heiliges. Die doel is die dienswerk en die opbouing van die liggaam van Christus. Elke lid dra by tot die groei van die hele liggaam. Soos ons gebruik wat God gegee het, groei ons individueel en korporatief, en bou ons mekaar op in liefde.
Efesiërs 5:16, 18 — "En koop die tyd uit, omdat die dae sleg is... En word nie dronk van wyn nie, waarin buitensporig is, maar word met die Gees vervul."
Ons word beveel om die tyd uit te koop — om die beste te maak van elke geleentheid omdat die dae sleg is. En ons word beveel om met die Gees vervul te word. Dit is 'n deurlopende bevel: hou aan om vervul te word. Volheid van die Gees kom deur die Woord van Christus wat ryklik in ons woon (Kolossense 3:16). Hoe meer ons ons gedagtes en harte met die Skrif vul, hoe meer vul en beheer die Gees ons lewens.
Efesiërs 6:10 — "Verder, my broeders, word sterk in die Here en in die krag van sy sterkte."
Ons moet sterk wees in die Here en in die krag van sy sterkte. Nie in ons eie krag nie, nie in ons eie wysheid nie, maar in syne. God het alles vir die gelowige voorsien sodat ons mag groei in die volheid van die gestalte van Christus. Soos ons gebruik wat Hy gegee het — sy Woord, sy Gees, sy genade, sy onderwysers — groei ons en geniet ons die lewe wat God vir ons bedoel het.
Die Bybel gebruik verskeie terme en prente om geestelike groei te beskryf. Hierdie is nie verskillende dinge nie, maar verskillende hoeke op dieselfde realiteit — die gelowige wat vorder in sy of haar kennis en toepassing van God se Woord.
(a) Aantrek van die volle wapenrusting van God
Efesiërs 6:11-13 — "Trek die volle wapenrusting van God aan, sodat julle kan staan teen die listige opdragte van die duiwel. Want ons worstelstryd is nie teen vlees en bloed nie, maar teen die owerhede, teen die magte, teen die wêreldheersers van die duisternis van hierdie eeu, teen die bose geeste in die lug. Daarom, neem die volle wapenrusting van God, sodat julle weerstand kan bied in die bose dag en, as julle alles verrig het, kan staande bly."
Geestelike groei word uitgebeeld as die aantrek van die wapenrusting van God. Elke stuk wapenrusting verteenwoordig 'n aspek van waarheid: die gordel van waarheid, die borswapen van geregtigheid, die skoene van die evangelie van vrede, die skild van geloof, die helm van verlossing, en die swaard van die Gees (die Woord van God). Om te groei is om hierdie waarhede aan te trek, om toegerus te wees vir geestelike oorlogvoering, om standvastig te staan teen die duiwel se planne.
(b) Volg die geestelike leier
Hebreërs 13:7, 17 — "Onthou jul leiers wat die woord van God aan julle verkondig het; volg hulle geloof na terwyl julle op die einde van hulle wandel let... Wees julle leiers gehoorsaam en onderwerp julle aan hulle, want hulle waak oor julle siele as mense wat rekenskap moet gee, sodat hulle dit met blydskap kan doen en nie met gesug nie, want dit sou vir julle nadelig wees."
Groei behels om die voorbeeld en onderrig van godvresende leiers te volg. Nie blinde gehoorsaamheid nie, maar gewilligheid om geleer te word, om te luister, om aan bybelse onderrig onderworpe te wees. God het pastore en onderwysers aan die kerk gegee vir ons geestelike groei. Om onderrig te verwerp is om groei te verwerp.
Filippense 3:13-17 — "Broeders, ek reken nie dat ek dit self gegryp het nie. Maar een ding: ek vergeet die dinge wat agter is en strek my uit na wat voor is, en jaag na die doel om die prys te verkry van die hoë roeping van God in Christus Jesus. Laat ons almal dan wat volmaak is, so gesind wees; en as julle anders gesind is, sal God dit ook aan julle openbaar. Maar wat ons reeds bereik het — laat ons volgens dieselfde reël wandel, laat ons eensgesind wees. Wees ook my navolgers, broeders, en let op die wat so wandel soos julle ons tot voorbeeld het."
Paulus nooi gelowiges om sy voorbeeld te volg: om na die doel te jaag, die verlede te vergeet, vorentoe te reik. Geestelike groei is 'n wedloop, 'n najaag, 'n aanhou druk na volwassenheid in Christus. Dié wat volwasse is in die geloof verskaf 'n patroon vir ander om te volg.
(c) Godsaligheid
1 Timótheüs 6:3-6 — "As iemand 'n ander leer leer en hom nie hou by die gesonde woorde van onse Here Jesus Christus en by die leer wat volgens die godsaligheid is nie, is hy verwaand en weet niks nie, maar hy het 'n sieklike geneentheid vir strydvrae en woordetwis waaruit afguns, twis, lasteringe, slegte verdenkinge ontstaan, nuttelose twispunte van mense met bedorwe verstand en van die waarheid beroof, wat meen dat die godsaligheid 'n middel tot gewin is. Trek julle van sulke mense terug. Maar die godsaligheid met tevredenheid is 'n groot gewin."
Godsaligheid is ooreenkoms met God se karakter, om op 'n manier te lewe wat Hom behaag. Dit word geproduseer deur leer — gesonde onderrig volgens godsaligheid. Godsaligheid met tevredenheid is groot gewin. Dit is die vrug van epignosis: 'n lewe wat die karakter van God weerspieël.
2 Petrus 1:3 — "Aangesien sy goddelike krag ons alles wat tot die lewe en die godsaligheid behoort, geskenk het deur die kennis van Hom wat ons geroep het deur heerlikheid en deug."
God se goddelike krag het aan ons alles gegee wat ons nodig het vir lewe en godsaligheid. Dit kom deur die kennis (epignosis) van Hom wat ons geroep het. Volle kennis van God lei tot godsaligheid. Kennis sonder godsaligheid is dood. Godsaligheid sonder kennis is blind. Maar kennis wat godsaligheid produseer is epignosis.
Slegs gelowiges wat vorder in hulle Christelike wandel is werklik geskik vir diens aan die Here. Dit is nie elitisme nie — dit is realiteit. 'n Baba-Christen kan nie leer wat hy nie geleer het nie. 'n Vleeslike Christen kan nie ander lei waarheen hy self nie gegaan het nie. Volwassenheid gaan bruikbaarheid vooraf.
Gevorderde gelowiges is dié wat in epignosis gegroei het. Hulle ken die Woord, hulle pas die Woord toe, en hulle leef die Woord. Hulle is gewoond daaraan om gereeld na die onderrig van die Heilige Gees binne-in te luister. Hulle het hulle geestelike sintuie opgelei om goed en kwaad te onderskei (Hebreërs 5:14). Omdat hulle weet hoe om die Gees se stem te hoor en te gehoorsaam, kan hulle gelei word tot meer en meer diens.
God roep nie die toegeruste nie; Hy rus die geroepenes toe. Maar Hy gebruik dié wat Hom toegelaat het om hulle toe te rus. Hoe meer ons groei in kennis van God, hoe meer word ons voorberei om te dien. Hoe meer ons in gehoorsaamheid wandel, hoe meer geleenthede Hy gee vir bediening. Epignosis lei tot diens, diens lei tot meer groei, en die siklus gaan voort.
Dit is God se patroon: leer, pas toe, dien, herhaal. Kennis wat nie tot gehoorsaamheid lei nie, is waardeloos. Gehoorsaamheid sonder kennis is gevaarlik. Maar kennis toegepas in gehoorsaamheid — epignosis — is die pad na geestelike volwassenheid en vrugbare diens.
Die beginsels van epignosis:
Die doel van alle Bybelstudie is nie om meer feite te ken nie, maar om God meer volledig te ken en deur daardie kennis getransformeer te word. Dit is nie genoeg om van Christus te weet nie — ons moet Christus ken. Dit is nie genoeg om van die Bybel te weet nie — ons moet deur die Bybel verander word. Dit is epignosis: volle kennis wat godsaligheid, vrugbaarheid, en geestelike volwassenheid produseer. Mag ons nie blote gnosis najaag nie, maar epignosis — om God en sy Woord te ken tot die punt waar ons lewens daardeur getransformeer word.